على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3460
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ناقة مقطرة : ماده شتر آبستن كه دنب و سر بردارد . مقطرن ( moqatran ) ص . ع . شتر قطران ماليده . مقطع ( maqta ' ) ا . ع . جاى برش و سپرى شدن هر چيزى . ج : مقاطع . و مقطع الرمل : آنجايىكه ريگزار تمام مىشود . و مقطع الوادى : آخر رودبار . و مقطع الانهار : گذرگاه از جويها . و مقطع القرآن : جاى وقف . و مقطع الحق : جاى التقاى حكم در آن و نيز آنچه باطل بدان قطع گردد . مقطع ( maqta ' ) م . ع . قطع قطعا و مقطعا . ر . قطع . مقطع ( maqta ' ) ا . پ . مأخوذ از تازى - محل قطع و برش و منتها و آخر هر چيزى . و آخر بيت غزل و قصيده . و مقطع كلام : آخر سخن . مقطع ( meqta ' ) ا . ع . ابزار و آلت بريدن و كازود و جز آن . مقطع ( moqta ' ) ا - ص . ع . گشن بازماندهء از گشنى . و مردى كه خواهش زنان ندارد . و مردى كه وى را ديوان نباشد . و مردى كه ياران وى را حصه مفروضه ندهند . و شتر باز ايستاده از لاغرى . و شتر از اهل دور شده . و جاى نهر كندن و رجل مقطع : مرد غريب از خانمان بريده و دور شده . مقطع ( moqte ' ) ص . ع . فروماندهء از دليل و جواب و ساكت و خاموش . و بازمانده شده از ياران در سفر خصوصا در سفر حج . مقطع ( moqatta ' ) ا - ص . ع . مرد كوتاه قامت . يق : فلان مقطع مجذر . و حديد مقطع : آهنساز و سلاح ساخته . و مقطع الاسحار : خرگوش . مقطع ( moqatta ' ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بريده شده و چيزى كه زوايد را از اطرافش بريده و آراسته و پيراسته كرده باشند . مقطعات ( moqatta ' t ) ا . ع . پارههاى جامهء نيكو و چادرهاى نگارين و جامه هاى كوتاه . و لا واحد لها من لفظها فلا يقال للجبة القصيرة مقطعة و لا للقميص القصير مقطع و انما يقال لجملة الثياب القصار مقطعات . و مقطعات الشعر : شعرهاى سبك وزن . و اشعار بحر رجز . مقطعة ( maqta'at ) ا . ع . الصوم مقطعة للنكاح : روزه مانع جماع است و سبب قطع آن . مقطعة ( moqatta'at ) ا . ع . پارههاى جامهء نيكو و جامههاى كوتاه و چادرهاى نگارين . ج : مقطعات . و مقطعة السحور و الاسحار : خرگوش . مقطعة ( moqatta'at ) ص . ع . خمر مقطعة : مىآميخته با آب . مقطعه ( moqatta'e ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بريده شده و جدا شده . و حروف مقطعه : حروفى كه جدا نوشته مىشوند و حروفى كه جهة اختصار بجاى كلمات مىنويسد مانند صلعم بجاى صله اللّه عليه و سلم . مقطف ( meqtaf ) ا . ع . زنبيل . مقطفة ( moqattafat ) ا . ع . مرد كوتاه بالا . مقطقط ( moqatqat ) ص . ع . مقطقط الراس : خردسر . مقطل ( moqattal ) ص . ع . پخته . مقطلة ( meqtalat ) ا . ع . آهنى كه بدان مىبرند . ج : مقاطل . مقطم ( meqtam ) ا . ع . چنگال مرغ . مقطم ( moqattam ) ا . ع . نام كوهى در مصر . مقطنة ( maqtanat ) ا . ع . پنبهزار . مقطوب ( maqtub ) ص . ع . شراب آميخته . مقطور ( maqtur ) ص . ع . شتر و ديگر ستور قطران ماليده . مقطورة ( maqturat ) ص . ع . ابن مقطورة : شتران قطار كرده . و ارض مقطورة : زمين باران رسيده . مقطوط ( maqtut ) ص . ع . سعر مقطوط : نرخ گران . مقطوطعات ( moqtavte ' t ) ا . ع . جاءت الخيل مقطوطعات : آمدند سواران شتابان از پى يكديگر . مقطوع ( maqtu ' ) ص . ع . مرد دمه و تا سه زده . و جامهء بريده . و آنكه بيك سببى در راه از قافله بازمانده باشد . ج : مقاطيع . و باصطلاح عروض : شعرى كه حرف ساكن و تداخير وى را حذف كرده و حرف متحرك را ساكن نمايند . و هو مقطوع القيام : او از سستى و يا فربهى بر نتواند خاست . مقطوع ( maqtu ' ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بريده و قطع شده . و جدا شد و سوا گشته و منفصل شده و منقطع گشته . و گرفته شده . و گسيخته شده و از ميان برداشته شده . و خفه شده . مقطوعات ( maqtu ' t ) ا . ع . جاءت الخيل مقطوعات : آمدند سوران شتابان از پى يكديگر . مقطوعه ( maqtu'e ) ص . پ . مأخوذ از تازى - قطع شده و بريده شده و